Sistem Yöneticisinin Günlüğü
Bölüm 1: Knoppix Live CD ile günü kurtarmak NASIL?

Gün olur, sabah kalkmış her zamanki gibi bi 10-15 dakika gecikmeyle iş yerinize gelmişsinizdir. Ancak bir monitör ekranındaki Argus‘dan baktığınızda size iyi davranan bir müşterinizin sunucusunun kırmızı ışık verdiğini gördünüz. Hemen bir alt kata, sistem odasına indiniz. Monitör/klavye gibi çevresel araçları makineye takıp, o kutsal siyah ekranın karşısına geçtiniz.
Karşınıza Linux sistemlerinde görmeyi en son isteyeceğiniz türden bir kernel panic hatası çıktı.

Durum karşısında soğuk kanlılığınızı koruyup, makineyi işaret parmağınızın yardımıyla restart ediyorsunuz; bir sonraki init açılışında sistem size diskinizi kontrol edip etmek istemediğinizi soruyor, siz Y tuşuyla bu teklifi kabul ediyorsunuz. Ancak bu işlemin de bir işe yaramadığını görünce CTRL + D tuş kombinasyonuyla base konsola (ki init2 idi sanırım bu) düşüyorsunuz.
Sistem servisleri dışında hiç bir servisin çalışmadığı bu ortamda fsck komutuyla diskinizi daha ayrıntılı bir şekilde kontrole başlıyorsunuz…

Normal şartlarda en fazla 1 saat sürebilecek bu işlem, 1 günü aşan bir süre devam ediyor… (Ve tabii siz işlem takibi için o geceyi datacenter’da sabahlamış oluyorsunuz.)

Sabah müşteriniz telefon etmiş ve makinesine ait hiç bir yedek tutmadığını söylediğinde komutayı toptan devalıp, sistemin yeniden kurulması safhasında gerekecek tüm dataların yedeklerini almak gibi planlar aklınızdan geçmektedir… (Ki o sırada müşteri, datalarının hayati önlem taşıdığından dem vurmaktadır, büyük olasılıkla…)

Bu kısa soluklu bu telefon görüşmesinin ardından, benim bu yazıyı yazmamdaki asıl amaç olan Knoppix CD’sini söz konusuyu makineye takıyoruz…

Knoppix boot ekranında size hangi seçeneklerle açılmasını istediğini sormak için duracaktır. Buraya knoppix text yazıp, enter tuşuna basmamız durumunda KDE/Gnome veya benzeri bir X ortamına gerek duymadan sadece konsol ekranı açılacaktır. (Evet, siyah rengini seviyoruz!)

Bundan sonra diske erişmek için kullanacağımız komutlar sırasıyla;

Makinedeki diskleri görüntülemek için;
fdisk -l

/dev/sda1 disk bölümünü bağlamamız (mount) için öncelikle bir dizin oluşturuyoruz;
mkdir /mnt/sda1

Mount ediyoruz;
mount /dev/sda1 /mnt/sda1

Bu aşamada eğer herhangi bir hata almadıysanız, şanslısınız. Mount etme sırasında diskle ilgili bir hata almanız durumunda, e2fsck /dev/sda1 komutuyla fsck’nin çalışmasını sağlıyoruz. Ancak! Size ilk soru olarak Y/N sorusu soracaktır, buraya hayır (N) diyerek işlemi durduruyoruz.

Ardından; önümüzde 2 seçenek var.
1. Knoppix’e bir IP vererek, uzaktan erişimi açarak (dolayısıyla erişiemediğiniz asıl makineye) uzaktan erişebilirsiniz veya chroot /mnt/sda1 komutuyla o sisteme root olarak giriş yapabilirsiniz.
(Buraya kadar kısmı yaptığınızda, makinesinin root parolasını unutan pek akıllı müşterileriniz olduğunda, onlara makineye fiziksel erişiminiz olduğu zamanlarda Knoppix ile root parolasını passwd komutuyla sıfırlayabilirsiniz.)

Knoppix’e uzaktan erişim için;
1. /etc/network/interface dosyası düzenlenmeli.
2. passwd ile bir root parolası belirlenmeli.
3. SSH servisi açılmalı.

chroot ile de sisteme giriş yaptıktan sonra varsın dosyaları yedekleme…

Mert Ulaş‘ın Linux kullanmaya başlaması, bir disk alımı sırasında yaşadığı sorunsalları yazdığı girdiyi tüm yeni Linux kullanıcılarının (ve adaylarının) okumasını tavsiye ederim.
“Sistem” hakkında bi’şeyler öğrenmek isteyenler için güzel bir yazı olmuş, eline sağlık Mert.

Bir tasarım ve reklam ajansı Hisseli Harikalar Fabrikası, sessiz sedasız Pardus 1.1′den bu baya Pardus‘un güvenli kanatları altında…

Daha nice örnekleri için çalışmalar sürüyor…
Pek yakında…

1. UlakNet (aka ftp.linux.org.tr)
2. İTÜ (powered by bozkıru)
3. LAPIS (powered by Erkan Kaplan)

Ahmet Erdoğan adlı bir Pardus kullanıcısının Pardus Kullanıcıları e-posta listesine gönderdiği bir öneri vardı bundan aylar önce…

şimdi bir liste oluştursak ve her ilde bir arkadaşımız-özellikle internet
kafe işleten arkadaşlarımız– bu cd yi indirse
ve ihtiyacı olan arkadaşlar boş cdlerini alıp bu arkadaşlarımızdan pardusun
sürümlerini alsa nasıl olur?

Bu öneri listede oldukça beğenilmiş ve sonrasında gelen önerilerle bu fikrin uygulamasına Pardus Wiki üzerinden devam edilmesine karar kılınmıştı.

O zamanlar birkaç kişiden oluşan bu listeyi Pardus Wiki‘de Pardus CD Temini adlı sayfada toplamış ve liste üyesi olmayanların da rahatlıkla görebilmeleri için PardusWiki’sinin anasayfasından link vermiştim.

Her gün, PardusWiki’sinin her “son değişiklikler” sayfasına baktığımda mutlaka Pardus CD Temini sayfasında yeni bir ekleme görünmekte. Biraz önce dikkatimi çekti ki, toplamda 81 ili olan güzel yurdumun hali hazırda 40′ından Pardus gönüllüleri tarafından ücretsiz Pardus CD’si teminatı yapılabilmekte..

Belli ki artık sadece Türkiye’den değil, Hollanda‘yla başlayan uluslararası Pardus CD temini mümkün olacak.

Tabii bir de, başlıktaki kelime yanlışı var ki;

[01:11:20] [Ahmet AYGÜN] o fare doğurdu değil miydi yav
[01:11:35] [Arda Çetin] pardus’dan söz ediyorsak değildir

Birazdan bu blog girdisinde günlük hayatımızı bilgisayar başında geçirdiğimiz, gelişen cep telefonları ve dizüstülerle fiziksel olarak bilgisayar başından kalktığımızda da bizimle birlikte olan sistemlerden söz etmek istiyorum…

Siz de benim gibi bilgisayarınızı açtıktan sonra ilk yaptığınız iş müzik kutunuzu açmaksa, piyasadaki(açık/kapalı) en iyi müzik çalan uygulama olan Amarok sistem çekmecenizde bulunmalı. Kolay şarkı/şarkıcı arama özelliği, yeni nesil radyomuz Last.fm ile tam uyumluluk ve artık hemen her media player’la birlikte gelen store/dükkan özelliği bir arada.

iPod’unuzdaki parçaları mı bilgisayarınızda dinlemek istiyorsunuz fakat Apple (her şarkının copyright lisanslı olduğunu farz ederek) size bazı yasal kısıtlamalar koymuş ve iTunes ile iPod’daki parçaları bilgisayarınıza kopyalamanıza izin vermiyor mu?
Bizim için çocuk oyuncağı. Konqueror’un adres çubuğuna ipod:/ yazmanız yeterli.

Günlük hayatın koşuşturmacalarından bir sonraki gün yapacaklarınızı unutanlardan mısınız? Birisinin ya da bir şeyin bunları sizin için not etmesini mi istiyorsunuz? Dert değil, BasKet var. İnsan bir kere kullanmaya başlayınca kafasındaki, monitöründeki ve ofisde masasındaki not kağıtlarından kurtuluyor.

Dileyim ki, yüzlerce sunucunun bulunduğu bir datacenter’da sistem yöneticisisiniz ve kimi zaman Windows Server 2003′lerle uğraşmak durumunda kalıyorsunuz. Fakat aklınızda bir soru işareti; Windows’dayken Linux’a OpenSSH ile bağlanabiliyorum ama Linux’dayken Windows’a nasıl bağlantı sağlayacağım?
Çözümü kendisinden büyük işler yapan Matthew Chapman‘ın yazdığı rdesktop uygulamasında.

Soğuk datacenter’lardan uzaklaşıp, patlamış mısır kokulu sinema salonlarına dönelim…
Kainatta bilinen hemen her türlü medya codec’ini çözümleyebilen mplayer sağolsun ki, artık alt yazı için şu mov uzantısı için şu codec diye aramadan sadece filmin tadını çıkartmanız yeterli. Size bir tek patlamış mısırları patlatmak kalıyor ;)

Her sistemde olduğu gibi Pardus’da da belirli aralıklarla sisteminizi güncellemeniz gerekmektedir. PiSi-KGA’dan bu yana kilometrelerce yol kat eden Paket Yöneticisi ile sistem güncellemeleri hiç olmadığı kadar kolay; güncellemek istediğin paketleri seç, butona tıkla!

Henüz USB 1.1 sürümündeyken hatırlıyorum da, bilgisayara USB portundan bir zamagingo takıp kullanmak istediğimizde önce o aleti sisteme mount etmemiz gerekiyordu. Şimdilerdeyse USB aleti taktıktan sonra sadece 1-2 saniye beklemek bile zor geliyor.

Hep diyorum.. Her geçen gün Linux’a (ve Pardus’a) geçmemek için nedenler azalıyor. Geriye sadece bahaneler ve alışkanlıklar kalıyor.

Dipteki Not:Bu girdideki diğer amaç Pardus’un özgür olması dışında getirdiği günlük hayatınızı kolaylaştıran avantajları ön plana çıkartmak olabilir, olmayabilir de..

İkinci Dipteki Not: Mobil yaşam demişken, daha piyasaya çıkmadan efsane olmuş şöyle de bir alet var artık, aklınızda bulunsun..

Pardus 2007 Beta (Kod Adı: Ata) sürümünün kurulum ekran görüntüleri.
Barış’ın Kurulum videosu da burada.